"DPV" Όχημα Προώθησης Αυτοδύτη

DIVER PROPULSION VEHICLE

Αρθρογράφος: Γιώργος Πέτρου

Φώτο: Γιώργος Βανδώρος 

Κοιτώντας τώρα το τι υπέροχα DPV (Diver Propulsion Vehicle) υπάρχουν αυτό του άρθρου φαίνεται τόσο ανεπαρκές αλλά ήταν αυτό που εκείνη την εποχή είχαμε διαθέσιμο. Φυσικά ήταν η προσέγγιση για τον ερασιτέχνη αυτοδύτη και όχι για τον τεχνικό αυτοδύτη. Ήταν ένα DPV που έδινε την δυνατότητα στον αυτοδύτη να εκπαιδευτεί και να διανύσει ξεκούραστα αποστάσεις.

Το βασικό μέρος της κατάδυσης ενός αυτοδύτη είναι η υποβρύχια πορεία του.

Είναι αυτή η φάση της κατάδυσης κατά την οποία κολυμπάει υποβρυχίως:

•       είτε διότι θέλει να φθάσει σε ένα συγκεκριμένο σημείο ρίχνοντας μία γρήγορη και ταυτόχρονα εξερευνητική ματιά συνήθως κολυμπώντας γρηγορότερα από το φυσιολογικό...

•       είτε διότι απολαμβάνει το υποβρύχιο περιβάλλον συνήθως κολυμπώντας αργά... αναζητώντας την ομορφιά, την έκπληξη..., ένα ναυάγιο, ένα ύφαλο, ένα κοπάδι δελφίνια...

•       είτε διότι θέλει να επιστρέψει σε ένα συγκεκριμένο σημείο συνήθως κολυμπώντας γρηγορότερα από το φυσιολογικό... εδώ η ματιά είναι λιγότερο εξερευνητική και περισσότερο στραμμένη σε παράγοντες ασφάλειας.

Σε αυτή την υποβρύχια κολύμβηση διακρίνουμε τα εξής στοιχεία:

•       Την πλευστότητα
Σημαντικός παράγοντας ο οποίος επηρεάζει όλη την κατάδυσή μας. Με το που θα “δεις” την πλευστότητα ενός αυτοδύτη υποβρυχίως έχεις ουσιαστικά καταλάβει την ποιότητά , την άνεση και κατά προέκταση την ασφάλειά του.

•       Την κατανάλωση 
Ανά πάσα στιγμή ο αυτοδύτης πρέπει να έχει:
- την επάρκεια αερίων του 
- το ρυθμό κατανάλωσης...................υπό επίβλεψη / πλήρη έλεγχο.

•       Εξοικονόμηση ενέργειας
Εδώ μάλλον η ματιά μας θα πρέπει να πάει πάλι στην λέξη πλευστότητα, με μια σωστή πλευστότητα πραγματικά εξοικονομούμε ενέργεια το οποίο σημαίνει και ασφάλεια κατάδυσης.

•       Τον προσανατολισμό
Η σωστή χρήση πυξίδας (ή της χρήσης φυσικών στοιχείων προσανατολισμού) εξασφαλίζει την μικρότερη διαδρομή, το λιγότερο άγχος, την λιγότερη κατανάλωση κλπ

•       Το χρόνο
Η διαρκής επίβλεψη της Ώρας «0», ρυθμοί ανόδου - καθόδου, χρόνοι αποσυμπίεσης κλπ είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες.

Εάν όλα αυτά παραπάνω, ΣΥΝ ότι άλλο έχουμε διδαχθεί, τα έχουμε υπό τον πλήρη έλεγχο μας τότε το αποτέλεσμα θα είναι: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΑΠΟΛΑΥΣΗ.

Γνωρίζοντας τις ραγδαίες εξελίξεις πάνω στα θέματα του εξοπλισμού ήταν λογικό να παρουσιαστεί ένα νέο κομμάτι του εξοπλισμού το οποίο θα συνέβαλε στα παραπάνω στοιχεία που αναφέραμε.

Και αυτό δεν είναι άλλο από το DPV (Diver Propulsion Vehicle) δηλαδή ένα  Όχημα Προώθησης Αυτοδύτη, ή αλλιώς Υποβρύχιο Scooter όπως όλοι μας τα ονομάζουμε.

Στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου νέο κομμάτι εξοπλισμού καθώς στις καταδυτικές αγορές όπως της Αμερικής, της Γερμανίας και άλλων καταδυτικά προηγμένων χωρών τα υποβρύχια «μηχανάκια» κυκλοφορούν για χρόνια. Πολλές χώρες παράγουν αξιόλογα scooters όπως τις ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία, Κίνα , Taiwan κλπ. 

Η χρήση του αναμφίβολα ξεκουράζει τον αυτοδύτη διότι πια δεν χρειάζεται να κάνει πεδιλιές παρά αυτό τον έλκει προς την κατεύθυνση και το σημείο το οποίο αυτός επιθυμεί. Η ίδια η χρήση του αποτελεί μια απόλαυση από μόνη της. Δεδομένου ότι τα υποβρύχια scooter έχουν τελειοποιηθεί αρκετά κατασκευαστικά και το κόστος είναι ιδιαίτερα προσιτό η χρήση αυτών γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη.

Τι είναι scooter?

Scooter ή DPV (Diver Propulsion Vehicle) ή Όχημα Προώθησης Αυτοδύτη, είναι αυτό που λέει η ίδια η πρόταση, ένα σύστημα προώθησης του αυτοδύτη υποβρυχίως. Δηλαδή ένα υποβρύχιο μηχανάκι το οποίο διαθέτει προπέλα και μπορεί να κινείται μεταφέροντας έναν αυτοδύτη υποβρυχίως.

Είναι χρήσιμο και ασφαλές? Βεβαίως ΝΑΙ. Είναι ασφαλές , απολαυστικό και σαφέστατα πολύ εξυπηρετικό.

Ας το δούμε κατ' αρχήν κατασκευαστικά.

Το scooter αποτελείται από:

•       Το πλαστικό σώμα - περίβλημα, το πλαστικό αυτό είναι εξαιρετικά ελαστικό και υψηλής αντοχής. Οι συνηθισμένοι χρωματισμοί είναι μαύρο, καφέ, γκρι, κίτρινο αλλά τώρα πια οι κατασκευαστές τα διακοσμούν όλο και πιο εντυπωσιακά.

•       Την προπέλα η οποία είναι είτε "δίφτερη" είτε "τρίφτερη", σημαντικό στοιχείο η γωνία στρέψης, η ταχύτητα, το μήκος κλπ.

•       Το κάλυμμα της προπέλας

•       Τον κινητήρα

•       Την μπαταρία

•       Τα χερούλια στήριξης, κατεύθυνσης

•       Το γκάζι - χειριστήρια

•       Τη μαγνητική ασφάλεια

•       Το σύστημα πλευστότητας

•       Και κάποιο σημείο από το οποίο να μπορεί να γίνει πρόσδεση ιμάντα

•       Φυσικά ότι χρειάζεται, είναι αεροστεγώς κλεισμένο και προστατευμένο

"...πατάμε το γκάζι, το scooter αναπτύσσει ταχύτητα και η ευχαρίστηση αρχίζει...".

Αλλά όπως όλα, έτσι και αυτό το εξαιρετικά χρήσιμο και απολαυστικό κομμάτι του εξοπλισμού έχει τις πρακτικές του ιδιαιτερότητες, ιδιαιτερότητες οι οποίες απαιτούν κάποιος να εκπαιδευτεί για αυτό για την σωστότερη και ασφαλέστερη χρήση του.

...η ελλιπής εκπαίδευση και γνώση του scooter και της χρήσης αυτού μπορεί να αποτελέσει παράγοντα κινδύνου...

Για αυτό λοιπόν όλοι οι οργανισμοί έχουν δημιουργήσει εκπαιδευτικά προγράμματα πάνω στην ασφαλή χρήση των DPV.

Η νομοθεσία αυτή την στιγμή δεν υποχρεώνει κάποιον να εκπαιδευτεί για να γίνει χρήστης. Πάραυτα για όποιον επιθυμεί να κάνει χρήση υποβρυχίου scooter του προτείνουμε ανεπιφύλακτα όπως εκπαιδευτεί στην χρήση του ώστε να ελαχιστοποιήσει την περίπτωση του να βιώσει κάποιο καταδυτικό πρόβλημα το οποίο θα οδηγήσει σε υποβρύχιο περιστατικό.

Η εκπαίδευση σχεδιάστηκε για να εξοικειώσει τους αυτοδύτες στη χρήση ενός DPV αναπτύσσοντάς τους :

•       τις Δεξιότητες

" Άραγε μπορώ να κάνω όλες τις καταδυτικές μου κινήσεις όπως να εξισώσω, να κάνω πλευστότητα, να κάνω πυξίδα, να δώσω το χταπόδι μου στο ζευγάρι μου? Σε τι, πρακτικά με περιορίζει η χρήση DPV? Με το ένα χέρι μπορώ να οδηγώ το scooter και με το άλλο να κάνω κάτι άλλο?"

•       τη γνώση 

" Πόσο γνωρίζω αυτό που χρησιμοποιώ, ποίοι νόμοι το διέπουν? Τι προετοιμασία θέλει? Τι βλάβες μπορεί να παρουσιαστούν, τι συντήρηση χρειάζεται?"

•       τον προγραμματισμό & Οργάνωση

" Πως μπορεί να επηρεάσει το πλάνο κατάδυσής μου? Πόσο μπορώ να τηρήσω το πλάνο κατάδυσης, τι αλλάζει στο πλάνο κατάδυσης με την χρήση scooter? Τι πλεονεκτήματα μου προσφέρει? Τι μειονεκτήματα παρουσιάζει?"

•       τις διαδικασίες
" Σε τι θα αλλάξουν οι διαδικασίες της κατάδυσής μου?"

•       τις τεχνικές
" Τι τεχνικές χρήσεις αυτού (του scooter), εάν δεν εκπαιδευτώ, μάλλον θα τις βιώσω σε στιγμή που δεν πρέπει…και αυτό δεν το θέλω με τίποτα..."

•       τα προβλήματα 
Τι προβλήματα απορρέουν από την χρήση του scooter? Λογικά όλα πρέπει να είναι εύκολα,...χμ... είναι όμως έτσι?... όχι βέβαια...υπάρχουν προβλήματα τα ποία και πρέπει να γνωρίζουμε.

•       και τους κινδύνους της χρησιμοποίησης ενός DPV και σαφέστατα όχι σε περιβάλλον οροφής...

"Ποίοι είναι οι κίνδυνοι χρήσης ενός DPV?"

•       και τέλος όλα τα πάρα πολλά "Ασφάλεια, Απόλαυση Εξυπηρέτηση..."

ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ SCOOTER 

(Αλήθειες / Ψέματα)

Εμβολή αέρα

Νόσος Εξ' Ελλείψεως Αποσυμπίεσης

Εμβολή αέρα (Βαρότραυμα Πνεύμονα & Αεροφόρων χώρων Κεφαλής):

Μαζί με τα θετικά υπάρχουν όμως και τα αρνητικά = κίνδυνοι που απορρέουν από την κακή χρήση των scooters, όπως ο κίνδυνος (πολύ μικρός στην πραγματικότητα) βαροτραύματος λόγω μιας γρήγορης κατάδυσης ή ανάδυσης με αυτό. Το scooter διαθέτει το χαρακτηριστικό της "γρηγορότερης" μετακίνησης του αυτοδύτη. Αυτό όσο γίνεται σε σταθερό - επιθυμητό βάθος δεν υπάρχει πρόβλημα. Πρόβλημα όμως μπορεί να προκύψει εφόσον από μια κίνησή μας η κεφαλή του scooter στραφεί προς τα πάνω ή προς τα κάτω και ο αυτοδύτης σε αυτή την γρήγορη αλλαγή βάθους δεν προλάβει να εξισώσει τους αεροφόρους χώρους. Αναδυθεί ή καταδυθεί γρήγορα κάποια μέτρα.

Αυτό ευτυχώς είναι μια ακραία περίπτωση που η πιθανότητα να συμβεί είναι ελάχιστη διότι:

1. Η ταχύτητα των σύγχρονων scooters ερασιτεχνικής χρήσης είναι τέτοια (είναι σωστή, δηλαδή μια ταχύτητα η οποία είναι ικανοποιητική - γρήγορη όσο απαιτείται χωρίς να επιφυλάσσει γρήγορες μετακινήσεις - επιταχύνσεις) που δύσκολα θα προβληματίσει η θα πιέσει σε τέτοια κατεύθυνση τον αυτοδύτη.

2. Ο σωστά εκπαιδευμένος αυτοδύτης δεν θα βρεθεί σε αυτή την φάση αφενός, αλλά και αφετέρου δεν πρόκειται είτε να κρατήσει την αναπνοή του (πνεύμονας), είτε να μην εξισώσει τους αεροφόρους χώρους της κεφαλής.

3. Ο αυτοδύτης στην ακραία περίπτωση που το scooter τον "πηγαίνει" πάνω ή κάτω δεν έχει τίποτα άλλο να κάνει παρά να αφήσει το γκάζι και αυτό θα σταματήσει αμέσως. 

"Σημαντικό είναι ο αυτοδύτης να είναι ευαισθητοποιημένος στο θέμα της Εξίσωσης των πιέσεων και της Διαφοράς πίεσης."

Νόσος Εξ' Ελλείψεως Αποσυμπίεσης

Τώρα από την άλλη πλευρά κάποιοι έχουν αναφερθεί και έχουν θέσει θέμα Νόσου. Το scooter δεν δύναται να επηρεάσει ένας αυτοδύτη ο οποίος γνωρίζει τη σωστή χρήση του, δεν είναι δυνατόν να προκαλέσει μια ταχεία ανάδυση στον αυτοδύτη παρά μόνον εάν ο ίδιος το επιθυμεί ή κάνει λάθη.

Για παράδειγμα ο αυτοδύτης έχει δεθεί με ιμάντα, και ενώ το γκάζι από εμπλοκή "κολλάει" λόγω της πρόσδεσης τον "τραβάει" πάνω... Πρακτικά εάν αυτή η εμπλοκή συμβεί απλά οδηγούμε εμείς το scooter στην κατεύθυνση που επιθυμούμε και ταυτόχρονα λύνουμε το πρόβλημα...ο σωστά εκπαιδευμένος και έμπειρος αυτοδύτης αντιμετωπίζει εύκολα ένα περιστατικό.

Σπάνια ένα scooter ευθύνεται για Νόσο των Αυτοδυτών.

Ας μην το συζητήσουμε πιο πολύ.

"Είναι σημαντικό ο αυτοδύτης να είναι ευαισθητοποιημένος στο θέμα των καταδυτικών υπολογιστών και πινάκων και να μην χαλαρώνει λόγω του συναρπαστικού scooter . Συνέχεια πρέπει να παρακολουθούμε μανόμετρο, βαθύμετρο, Dive Computer, Πίνακες, το μυαλό μας πάντα πρέπει ασχολείται με τους όλους τους βασικούς παράγοντες ασφαλείας".

Χαρακτηριστικά που λαμβάνεις υπόψη σου στην επιλογή ενός DPV.

Εδώ υπεισέρχονται οι εξής παράγοντες:

•       Πόσο βαθιά θέλεις το scooter να μπορεί να καταδύεται χωρίς 
πρόβλημα...

•       Τι ταχύτητα επιθυμείς να έχει...

•       Τι χρόνο αυτονομίας με την μπαταρία επιθυμείς να έχει...

•       Να έχει εύκολο χειρισμό...

•       Να έχει ιδανική πλευστότητα...

•       Να διαθέτει φωτισμό μήπως...

Φυσικά και πάρα πολλοί άλλοι παράγοντες... όπως μέγεθος, σχήμα, χρώμα... και φυσικά...κόστος...

Θέματα οποία πρέπει να έχουμε επαρκείς γνώσεις.

  A.

 Προετοιμασία

 Πολύς κόσμος δυστυχώς κατά την προετοιμασία δεν προσέχει με αποτέλεσμα να γδάρει το scooter, γι΄ αυτό προτείνεται να μεταφέρεται μέσα στην τσάντα του και όταν βγαίνει να τοποθετείται επί μιας πετσέτας ή κάτι ανάλογο.

   B.

 Μπαταρία

 Μεγιστοποιώντας την ζωή της μπαταρίας. Απλά ακολουθήστε τις οδηγίες φόρτισης - αποφόρτισης του κατασκευαστή.
Λεπτομέρεια: όταν το scooter ευρίσκεται εκτός νερού η μπαταρία πρέπει να είναι αποσυνδεμένη.

   C.

 Συντήρηση

 Φυσικά να ξεπλένεται με γλυκό νερό. Να καθαρίζουμε τους ρύπους, βάζουμε γράσο όπου χρειάζεται, ελέγχουμε κλιπ και ενώσεις.

   D.

 Αποθήκευση

 Αποθηκεύεται με αποσυνδεμένη μπαταρία σε σκιερό, αεριζόμενο σημείο, μακριά από την πρόσβαση των παιδιών.

   E.

 Μεταφορά

 Η μεταφορά πρέπει να γίνεται πάντα μέσα στην τσάντα μεταφοράς της εταιρείας.

   F.

 Βλάβη οχήματος

 Πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά το τι θα κάνουμε ανά πάσα στιγμή της κατάδυσης σε περίπτωση που το scooter παρουσιάσει βλάβη. Άρα λίγη εξάσκηση σε προσομοίωση τέτοιων καταστάσεων υπό την επίβλεψη εκπαιδευτή είναι πολύ χρήσιμη.

   G.

 Αποφυγή των εμπλοκών και των παρεμποδίσεων προωστήρων.

 Πολύ σημαντικό όπως δεν κρέμεται ή δεν προεξέχει κάτι από πάνω μας για να αποφύγουμε κάποια εμπλοκή ή μπλέξιμο στην προπέλα.

   H.

 Χρήση συντροφικού συστήματος

 Η εξάσκηση σε προσομοίωση συνεργασίας του ζευγαριού είτε:
- Πορεία πιασμένος ο ένας από τον άλλον σε πορεία. 
- Πορεία με χταπόδι...

   I.

 Είσοδο, έξοδος από το νερό.

 Για προσέξτε μην χτυπήσετε, γδάρετε το scooter σας... γι' αυτό καλό είναι να συνεργαστείτε με το ζευγάρι σας, ή με την υποστήριξη επιφανείας σας.

   J.

 Χρήση DPV στην επιφάνεια

 Στην επιφάνεια? Βεβαίως...το scooter σε πάει γρήγορα και ξεκούραστα. Γιατί να χαλάω αέρα για να φθάσω στο αγαπημένο μου καταδυτικό σημείο?

   K.

 Οδήγηση με αγκίστρωση

 Το να έχει σημείο πρόσδεσης είναι απαραίτητο για πρακτικούς λόγους. Σε μία στάση αιωρούμενοι θα είναι πολύ άβολο να το κρατάμε στο χέρι.

   L.

 Διαδικασίες προσανατολισμού

 Είναι σημαντικό εάν το περιβάλλον το απαιτεί να έχουμε πάνω του μία πυξίδα (εάν δεν θέλουμε να την έχουμε στο χέρι). Προσωπικά την προτιμώ στο scooter.

   M.

 Διαδικασίες αναδύσεων, καταδύσεων

 Προτείνω όπως εξασκηθεί ο χρήστης υπό την επίβλεψη εκπαιδευτή στην κάθετη ανάδυση.

Τι γίνεται με την κατανάλωση αέρα?

•       Με την χρήση του scooter μπορεί να προκληθεί Ελεύθερη ροή του ρυθμιστή πίεσης και να έχουμε απώλεια αερίου

•       Μπορεί η χρήση scooter να μας αλλάξει τα δεδομένα της επάρκειας των αερίων μας

Σκεφτείτε να διανύσουμε γρήγορα και ξεκούραστα μια μεγάλη απόσταση π.χ. 200 μέτρα (μήκος) και ξαφνικά το scooter χαλάει, έχουμε επάρκεια αερίου τώρα που πρέπει να επιστρέψουμε κολυμπώντας για να διανύσουμε μια τέτοια απόσταση?

Βέβαια η λύση πάντα είναι η συντομότερη - δηλαδή η κάθετη ανάδυση στο μπλε για την επιφάνεια. Εδώ υπάρχουν τουλάχιστον δύο όχι τόσο ασήμαντες "λεπτομέρειες":

- Οι πιο πολλοί αυτοδύτες δυστυχώς έχουνε σοβαρό πρόβλημα στην κάθετη ανάδυση και την σωστή πλευστότητα χωρίς το scooter, τι θα κάνουν τώρα με ένα επιπλέον εξάρτημα?

- Τι γίνεται εάν ο αυτοδύτης έχει μεγάλο χρόνο αποσυμπίεσης?

- Τι γίνεται εάν το περιστατικό συμβεί την στιγμή που ο αυτοδύτης ευρίσκεται σε περιβάλλον οροφής, δηλαδή μέσα σε κάποιο σπήλαιο η Ναυάγιο.

Καθορισμός σημείου επιστροφής

Εδώ ισχύει πάλι η περίπτωση που αναφέραμε παραπάνω: 
Σκεφτείτε να διανύσουμε γρήγορα και ξεκούραστα μια μεγάλη απόσταση π.χ. 200 μέτρα (μήκος) και ξαφνικά το scooter χαλάει, έχουμε επάρκεια αερίου τώρα που πρέπει να επιστρέψουμε κολυμπώντας έχοντας να διανύσουμε μια τέτοια απόσταση?

Άρα για να προβλέψουμε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να έχουμε ορίσει από πριν :

- μια ελάχιστη πίεση αερίου (τέτοια που εάν ο scooter μας υποστεί βλάβη ο αέρας μας να είναι επαρκής για να επιτρέψουμε κουβαλώντας και το scooter.)
- μέγιστη απόσταση

Εφαρμογές και Χρήση DPV στην Τεχνική κατάδυση
 
Οι εφαρμογές των scooter στην τεχνική κατάδυση είναι πάρα πολλές και εξαιρετικά σημαντικές. Η αλήθεια είναι ότι όταν έχουμε να κάνουμε με εφαρμογές:

- Σε βαθιά κατάδυση
- Σε κατάδυση σε Σπηλαιοδιείσδυση ή σε Ναυαγιοδιείσδυση

τότε τα scooters πρέπει να είναι υψηλότερου επιπέδου από αυτά για χρήση στην ερασιτεχνική κατάδυση το οποίο και σημαίνει και μεγαλύτερο κόστος.

Τις εφαρμογές αυτές θα δούμε - αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο.

Ευχαριστούμε την εταιρεία X-PRO για την ευγενική διάθεση του Scooter Supercharged Seadoo για τις ανάγκες αυτού του άρθρου.